Informatie voor lokale overheden

Waterstof is een onzichtbaar gas zonder geur of kleur en bestaat uit hele kleine deeltjes (atomen) met maar één proton. Dat maakt het het simpelste element dat er is. Waterstof is CO₂-vrij en is daardoor een schone energiebron voor de toekomst. Waterstof kan onder andere als brandstof gebruikt worden, bijvoorbeeld in de industrie of in zwaar transport zoals vrachtwagen en schepen.

Waterstof kan op verschillende manieren gemaakt worden.  
Grijze waterstof wordt gemaakt met aardgas. Hier komt CO₂ bij vrij en is daarom niet duurzaam. 
Groene waterstof wordt gemaakt door water te splitsen met duurzame stroom (uit wind en zon). Dit noemen we elektrolyse. Deze waterstof is 100% schoon, maar nog beperkt beschikbaar. 
Blauwe waterstof wordt ook gemaakt uit aardgas, maar de CO₂ wordt opgevangen en opgeslagen. Blauwe waterstof is minder vervuilend dan grijze waterstof, maar nog steeds niet helemaal schoon.

Het waterstofnetwerk wordt aangelegd om de Nederlandse industrie te verduurzamen en de klimaatdoelstellingen te halen. Groene waterstof gemaakt met wind- of zonne-energie stoot geen CO₂ uit. Door dit via een netwerk te verspreiden, kunnen fabrieken en bedrijven overstappen van fossiele brandstof naar schone energie. In Nederland kunnen we slim gebruik maken van bestaande leidingen. Meer dan de helft van het netwerk bestaat uit bestaande aardgasleidingen die worden hergebruikt. Dat is goedkoper en sneller dan nieuwe leidingen aanleggen. Het netwerk verbindt de vijf grote industriële clusters in Nederland (Rotterdam, Zeeland, Eemshaven, Noordzeekanaalgebied en Chemelot) met elkaar, met opslaglocaties en met Duitsland en België. Dit netwerk is ook een voorbereiding op de toekomst. Nederland wil een waterstofhub van Europa worden. Met het waterstofnetwerk kunnen we waterstof importeren, opslaan en transporteren over het hele land.

De industrie in Nederland is op dit moment verantwoordelijk voor zo’n 25% van de nationale CO₂-uitstoot. Door het gebruik van waterstof als grondstof en brandstof kan de uitstoot in de industrie worden verminderd en wordt er een bijdrage geleverd aan de klimaatdoelstellingen. Met het waterstofnetwerk worden de grote industriële regio’s met elkaar, met waterstofopslag en -importlocaties en met het buitenland verbonden.

Hynetwork (100% dochteronderneming van Gasunie). Hynetwork heeft, als dochteronderneming van Gasunie, de nodige kennis en een bestaande infrastructuur om het waterstofnetwerk op een veilige, betrouwbare en betaalbare manier te realiseren.

De Nederlandse overheid. Op 29 juni 2022 werden de plannen bekendgemaakt door toenmalig minister voor Klimaat en Energie, Rob Jetten.

Waterstof kan net als aardgas veilig door leidingen getransporteerd worden. Gasunie is expert in transport van aardgas en heeft jaren ervaring met het transporteren van waterstof door een bestaande aardgasleiding in Zeeuws-Vlaanderen. Door het bestaande aardgasnetwerk te gebruiken of waar nodig nieuwe leidingen aan te leggen, ontstaat een robuust landelijk transportnetwerk voor waterstof. Lees meer op de website van Gasunie.

Bij de ontwikkeling van het landelijke waterstofnetwerk worden vooral bestaande aardgasleidingen gebruikt. Die komen beschikbaar omdat er in de komende jaren steeds minder transport van aardgas zal zijn. In de video 'Ombouw gasleidingen naar waterstof' leggen we uit hoe de ombouw van een aardgasleiding naar waterstof in zijn werk gaat. Lees meer over waterstof door aardgasleidingen.

De ontwikkeling van een waterstofnetwerkproject zal impact hebben op de omgeving en het milieu. Daarnaast liggen er in de drukke ondergrond al veel andere kabels en leidingen. Hynetwork wil deze impact beperken. Dit kan door zoveel mogelijk gebruik te maken van bestaande aardgastransportleidingen. In Oost-Nederland kan 100% gebruik worden gemaakt van bestaande leidingen.

Naast de ruimtelijke impact is er tijdelijke overlast tijdens de aanpassing van leidingen en installaties. Gasunie heeft veel ervaring met de aanleg van aardgastransportnetwerken. De impact van een waterstofnetwerk door Hynetwork is vergelijkbaar. U kunt denken aan geluids- en trillingshinder en er moet ruimte gemaakt worden voor werkterreinen. Naarmate we dichter bij de realisatie komen, zal er tijdig gecommuniceerd worden met de omgeving over de impact. Van het transport van waterstof door de leidingen merkt u niets.

Nee, uw huis wordt niet aangesloten op het waterstofnetwerk. Groene waterstof, geproduceerd met groene stroom, is nog schaars. Het is dus belangrijk om slimme keuzes te maken over waar (groene) waterstof ingezet kan worden en waar dit het meeste effect geeft. Voor huishoudelijk gebruik zoals verwarmen, douchen en koken zijn al geschikte duurzame alternatieven, zoals bijvoorbeeld elektrisch verwarmen. Voor andere sectoren, zoals de zware industrie, is groene waterstof vaak de enige manier om te verduurzamen. Schaarse groene waterstof moet dus vooral in die sectoren worden gebruikt waar, ook op de lange termijn, geen duurzaam alternatief is.   
Het aansluiten van huizen en kleinere bedrijven is de taak van regionale netbeheerders, zoals bijvoorbeeld Stedin of Enexis. Zij onderzoeken of er in de toekomst ook een waterstofnetwerk kan komen voor huizen en kleinere bedrijven.

Voor de aanleg van het waterstofnetwerk zijn vergunningen nodig van een aantal overheden. Om alles in goede banen te leiden coördineert het ministerie van KGG de besluitvorming. Dat noemen we de Projectprocedure. Het ministerie van KGG en Hynetwork vinden het belangrijk dat iedereen de mogelijkheid heeft om met ideeën te komen. Daarom organiseren we bijvoorbeeld inloopbijeenkomsten en zijn er verschillende momenten om reacties en zienswijzen in te dienen.