Milieudienst DCMR rolt groene loper uit voor verduurzaming industrie

'Nederland wil dat de eigen energiehuishouding tegen 2050 CO₂-neutraal is. Dat zal alleen mogelijk zijn als er tegen die tijd geen fossiele brandstoffen meer worden gebruikt. De vraag naar energie is echter enorm, en met alleen elektriciteit kan niet aan die vraag worden voldaan. Waterstof is dan een goede aanvulling. Door middel van elektrolyse is dit eenvoudig te produceren uit water. Het is een schoon proces omdat er geen CO₂ vrijkomt en zuurstof het enige bijproduct is. Voor het opslaan van energie is een molecuul nodig en het goede nieuws is dat waterstof het perfecte molecuul is. Het is namelijk ideaal voor zowel het opslaan als het transporteren van energie.'

'Dat is juist. Het wordt de grootste fabriek in Europa, met een capaciteit van 200 megawatt, tien keer meer dan wat de huidige waterstoffabrieken produceren. Een fabriek van die omvang kan voorzien in vijf procent van de waterstofbehoefte in de Rijnmond. Op de Tweede Maasvlakte, waar deze elektrolysefabriek komt, heeft het Havenbedrijf Rotterdam ruimte gereserveerd voor nog eens drie van deze grote groene waterstoffabrieken. Elders in de haven is ruimte gereserveerd voor nog eens twee fabrieken. Nu Shell het voortouw heeft genomen, zijn meer bedrijven geïnteresseerd geraakt in de bouw van een dergelijke fabriek. Het hebben van een waterstofhub in het havengebied van Rotterdam is een belangrijke stap in de energietransitie.'

De veiligheidsrisico's die verbonden zijn aan waterstof, zijn bekend. Het is een licht, geurloos en zeer brandbaar gas, vooral wanneer het in contact komt met zuurstof. Het valt te vergelijken met aardgas, dat ook onder hoge druk via pijpleidingen door het hele land wordt getransporteerd.

De compressoren die worden gebruikt om het waterstofgas samen te persen, maken veel geluid. Wij controleren of dit geluid voldoende wordt gedempt en of de partijen zich houden aan de geluidsnormen en aan de afspraken die over geluidsoverlast zijn gemaakt. De bewoners van Oostvoorne, de wijk die het dichtst bij de waterstoffabriek ligt, willen natuurlijk niet in hun nachtrust worden gestoord.

De productie van waterstof levert geen vervuiling van de omgeving op. Integendeel zelfs, er komt zuurstof vrij. De Tweede Maasvlakte heeft een nieuwe, niet-verontreinigde bodem. Wel komt er tijdens de bouw van de fabriek wat stikstof vrij. De nieuwe Wet stikstofreductie en natuurverbetering bevat een uitzonderingsclausule die hierin voorziet, dus dit wordt niet meegenomen in de vergunningprocedure.'

'In Nederland worden pijpleidingen voor het transport van gassen onder hoge druk aangelegd door de Nederlandse Gasunie, die over de benodigde ervaring en expertise beschikt. Voor de aanleg van de waterstofpijpleiding van de Maasvlakte naar Pernis werkt het Havenbedrijf Rotterdam samen met Hynetwork Services, een 100% dochteronderneming van Gasunie. De gemeente Rotterdam geeft de vergunning af voor de pijpleiding door de haven. De Inspectie Leefomgeving en Transport (ILT), de toezichthouder van het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat, controleert de door Gasunie uitgevoerde werkzaamheden. De DCMR houdt alleen toezicht op de koppeling van de waterstoffabriek aan het eerste deel van de pijpleiding.'

'Momenteel brengen we op basis van een uitgebreid milieuonderzoek de gevolgen van de aanleg voor het milieu en de omgeving in kaart (de aanleg van de pijpleiding valt binnen het bestemmingsplan, zodat er geen milieueffectrapportage (MER) nodig is – red.). Bovendien beschikt Rijnmond al over een pipeline corridor en de nieuwe waterstofpijpleiding kan daar gemakkelijk in worden ondergebracht. Dit betekent dat er geen nieuw tracé nodig is en dat de natuur of bouwlocaties niet in gevaar worden gebracht. Vanuit dit perspectief bezien is de impact vrij beperkt.

Toch krijgen de inwoners van Rozenburg en Pernis er een extra pijpleiding bij in hun achtertuin, met alle risico's die daarmee gepaard gaan. Het spreekt dan ook voor zich dat de bewoners voldoende worden geïnformeerd en antwoord krijgen op al hun vragen. We dringen er bij het Havenbedrijf Rotterdam op aan om tijdig en op transparante wijze met de bewoners in gesprek te gaan en het projectteam pakt dit goed op.'

DCMR is de milieudienst van Zuid-Holland, de gemeente Rotterdam en vijftien omliggende gemeenten. Onlangs moesten zij hun Regionale Energiestrategie (RES) voorleggen. Deze strategie behelst een groot aantal plannen voor duurzame energie. Welke rol speelt DCMR hierbij?

'Wij bieden ondersteuning bij het verwezenlijken van deze plannen. DCMR rolt de groene loper uit voor bedrijfsinitiatieven die in lijn zijn met de door de provincie en gemeenten nagestreefde energietransitie. Deze duurzame plannen krijgen in de vergunningprocedure voorrang. Wij mobiliseren kennis, schakelen experts in die de procedures en de praktijk kennen, en maken gebruik van ons netwerk van diensten in het gebied. We doen ons uiterste best om te voorkomen dat procedures een goed groen plan vertragen. Wij willen geen hindernis vormen op de weg naar meer duurzaamheid.

Het idee voor de waterstoffabriek werd aangedragen door het Versnellingshuis, een initiatief van het Havenbedrijf Rotterdam en Deltalinqs, de werkgeversorganisatie van het bedrijfsleven in de haven. Het Versnellingshuis zorgt ervoor dat een groen plan snel op de juiste bureaus terechtkomt, zodat de benodigde procedures soepel kunnen worden doorlopen en de beschikbare subsidies probleemloos kunnen worden benut.'

'Momenteel is de productie ongeveer twee keer zo duur als de productie van grijze of blauwe waterstof (beide gemaakt van aardgas, maar bij de productie van blauwe waterstof wordt CO₂ afgevangen en opgeslagen onder de zeebodem).

Er zijn geen juridische belemmeringen voor de aanleg van een waterstofpijpleiding, maar voor het gebruik van waterstof bestaan nog wel een aantal hiaten in de regelgeving en enkele onbeantwoorde vragen over subsidies en belastingen. De autoriteiten moeten hier snel voor duidelijkheid zorgen. Als de pijpleiding in 2024 klaar is en de grootste Europese waterstoffabriek in bedrijf is en als bedrijven er gebruik van kunnen maken, neemt de CO₂-uitstoot jaarlijks met ongeveer 150 kiloton af. Dit komt neer op een half procent van de huidige uitstoot in het Rijnmondgebied.'

Fotografie Jerry Lampen, copyright Jerry Lampen.