Antwoorden op veelgestelde vragen van grondeigenaren en -gebruikers in Groningen

Hynetwork gaat in Groningen een waterstofnetwerk realiseren. Deels worden hiervoor bestaande aardgasleidingen gebruikt (vanaf Tjuchem naar Nieuwediep en Oude Statenzijl) en deels worden hiervoor nieuwe leidingen aangelegd (vanaf Eemshaven naar Tjuchem en van Tjuchem naar Delfzijl). Ook worden bestaande afsluiterschema’s* aangepast, waarbij nieuwe afsluiterschema’s voor waterstof worden gemaakt of de schema’s worden vervangen door een passtuk (rechtdoor gaande leiding). Wij verwachten dat we begin 2027 kunnen starten met deze werkzaamheden.

*Afsluiters worden gebruikt om vanaf een locatie onderhoud te kunnen doen aan de leidingen door een deel van het netwerk af te sluiten. Ook worden deze locaties gebruikt om het systeem uit te breiden en (nieuwe) klanten aan te sluiten. In de Hynetwork nieuwsbrief van juni 2024 leest u hier meer over.

De zorgvuldige afstemming met de initiatiefnemers van diverse andere (energie)projecten in Noord-Groningen heeft veel tijd in beslag genomen. Vooral in het noordelijke deel van ons project (Eemshaven, Oostpolder) zijn veel ontwikkelingen die in samenhang met elkaar zijn besproken en beoordeeld. Het voorkeursalternatief is met instemming van de betrokken bevoegde gezagen vastgesteld.

Op 24 juli 2025 is het Voorkeursalternatief gepubliceerd met daarbij de reactienota. Iedereen die een reactie heeft ingediend, heeft hierover een persoonlijk bericht ontvangen. In de reactienota is ingegaan op alle ontvangen reacties. Deze kunt u teruglezen op de website van RVO onder het kopje ‘Stand van zaken’.

Het klopt dat er bij Gasunie plannen zijn voor nieuwe projecten in de regio. Deze bevinden zich nog in een studiefase. Er is nog geen concreet zicht op realisatie van deze projecten binnen de realisatieperiode van de waterstofleiding. Als projecten de status krijgen dat deze ook daadwerkelijk gerealiseerd gaan worden, dan moeten hiervoor ook de benodigde juridische procedurestappen worden doorlopen. In sommige gevallen betekent dit ook een MER-proces (met een afweging van alternatieven). Omdat ieder project deze procedure apart doorloopt, is het niet mogelijk om nu al toekomstige plannen mee te nemen in de (voorbereidingen op de) uitvoering van het waterstofnetwerk in Groningen. We kunnen daarom niet wachten op deze mogelijke toekomstige ontwikkelingen.

Het is voor mogelijke toekomstige gassoorten (ook wel modaliteiten genoemd) bij Gasunie nog niet duidelijk of deze ook echt gerealiseerd gaan worden. Zie ook het antwoord op vraag 4. Daarnaast is de exacte ligging van deze leiding(en) nog niet duidelijk. Daarom kunnen deze leidingen niet in één keer in hetzelfde tracé als de waterstofleiding worden aangelegd.

Voor de ombouw en aanleg van de waterstofleiding sluit Hynetwork een overeenkomst af met de grondeigenaar en/of -gebruiker en wordt er geen grond gekocht.

De buisleidingen die we nu gebruiken voor het transport van aardgas, zijn technisch gezien ook geschikt (te maken) voor het transport van waterstof. De leidingen die aangelegd worden voor het transport van waterstof kunnen andersom ook geschikt zijn voor het transport van andere soorten gas, met de noodzakelijke aanpassingen afhankelijk van de specificaties van het betreffende gas. Als dit aan de orde is, dan is er een nieuwe overeenkomst met de grondeigenaar nodig. Vooralsnog gaan we er echter van uit dat de waterstofleiding alleen gebruikt gaat worden voor het transport van waterstof.

Wij stemmen ons project af met de diverse andere projectteams in de regio, zodat we rekening houden met elkaars belangen. Dat doen we door regelmatig contact met elkaar te hebben om de ontwikkelingen van alle projecten in de regio te bespreken.

De kickstarter is een initiatief van NorthGrid om de waterstofmarkt enige snelheid te geven. Het doel van de kickstarter is om de vergroening van de industrie in de regio te versnellen: als de leiding eerder beschikbaar is, is de verwachting dat fabrieken hun investeringen om de groene waterstof te maken en te gebruiken ook doorzetten. De kickstarter bestaat uit twee relatief kleine leidingen (doorsnee 15 cm), die op lage druk (15,9 bar) worden geopereerd. Ook al is de definitieve route van de leiding nog niet bekend, naar verwachting wordt deze voornamelijk in openbare gronden aangelegd. Voor meer informatie hierover bezoek de website van NorthGrid en de Q&A.

Het waterstofnetwerk in Groningen maakt onderdeel uit van het landelijk waterstofnetwerk en verbindt de vijf grote industriële regio’s in Nederland met elkaar, met het buitenland en met locaties voor waterstofopslag en -import. De verwachting is dat de realisatie kan starten in 2027. Er is een aantal bedrijven in de Eemshaven dat graag eerder waterstof wil produceren dan dat Waterstofnetwerk Groningen gereed is. NorthGrid heeft daarom het plan om de kickstarter te realiseren. De waterstofleiding die wij aanleggen maakt deel uit van het landelijk hogedruk waterstofnetwerk, wat betekent dat de volumes van het transport van waterstof aanzienlijk groter zijn dan die van de kickstarter-leiding. Het landelijk waterstofnetwerk is vergelijkbaar met het hoofdtransportnetwerk voor aardgas dat Gasunie beheert.

Een PEH-strook is een leidingenstrook die is vastgesteld in het Programma Energiehoofdstructuur. Dit programma geeft inzicht in nieuwe nationale energie-infrastructuur die in de toekomst nodig is, zoals hoogspanningskabels, buisleidingen, elektrolysers, regelbare centrales en plekken voor de opslag van energie. Ook het landelijk transport van waterstof valt hieronder. Een belangrijk doel van het PEH is om op een zorgvuldige manier om te gaan met de benodigde ruimte voor de energie-infrastructuur. Het PEH vormt het kader voor projecten voor de realisatie van de energiehoofdstructuur en wordt in deze projecten ook verder uitgewerkt. De PEH-strook is de ruimte die planologisch gereserveerd is voor (toekomstige) buisleidingen. Het afwijken van deze strook kan alleen met een goede onderbouwing, bijvoorbeeld omdat er echt geen ruimte meer is om de waterstofleiding binnen de strook te realiseren.

Alternatieve routes voor de waterstofleiding zijn onderzocht in MER fase 1 en de Integrale Effectenanalyse. Op grond van dit onderzoek is door de ministeries van Klimaat en Groene Groei en van Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening de voorkeursroute vastgesteld die wordt uitgewerkt in een projectbesluit.

De vastgestelde voorkeursroute (VKA) bepaalt de route van het waterstofnetwerk. In de volgende fase, MER fase 2, wordt de route in meer detail uitgevoerd. Dit betekent dat de uitvoeringsmethode wordt bepaald en de meer exacte ligging van de buisleiding in de percelen. In de realisatie kan als gevolg van bijvoorbeeld een gestuurde boring het tracé minimaal afwijken van de route zoals in MER fase 2 is vastgesteld.

Nu de route van het waterstofnetwerk in Groningen bekend is, worden er afspraken gemaakt met de grondeigenaren en -gebruikers. Dit doen we in goed overleg met alle betrokken grondeigenaren en grondgebruikers. We gaan in gesprek over het aanleggen van de leiding en hoe we dat willen doen en welke aanlegtechniek we gaan toepassen. Ook leggen we uit wat er wel en niet mag wanneer de leiding in de grond ligt. Zo geldt er bijvoorbeeld op een afstand van vijf meter aan beide kanten van de leiding een veilige zone. Dit betekent dat je in die zone niet zomaar potentieel gevaarlijke handelingen mag doen, zoals bijvoorbeeld het bouwen van opstallen en/of het doen van diepe ontgrondingen (graafwerkzaamheden waarbij de bodem tot aanzienlijke diepte wordt afgegraven). Deze afspraken leggen we vast in een zogeheten zakelijk recht overeenkomst.
We gaan ook in gesprek om afspraken te maken over de werkterreinen die straks nodig zijn wanneer we de leiding aanleggen. We hebben onder andere werkruimte nodig voor alle materialen, machines en werkvoertuigen. Deze moeten we via een bouwweg naar de locatie vervoeren. Bij de aanleg van een leiding komt nogal wat kijken en daarom gaan we graag tijdig in gesprek met de grondeigenaar en -gebruiker.

Meer informatie hierover is te lezen in de flyer Grondzaken.

De leidingen worden bijna overal aangelegd in open ontgraving. Waar dat niet kan, wordt een zogenaamde sleufloze techniek gebruikt. Denk hierbij aan een gestuurde boring, een persing of een zinker. Dit komt voor bij onder andere kruisingen van (water)wegen, hoogspanningsverbindingen en dijken.

Op sommige locaties komt het voor dat een deel van de leiding met een speciale boortechniek de grond wordt ingeboord. Met zo'n boring worden soms grote afstanden overbrugd. De te boren leiding wordt boven de grond helemaal aan elkaar gelast en klaargelegd voor het ‘intrekken’ in het boorgat. Zo'n leidingstreng kan wel een kilometer lang zijn. De werkstrook of uitlegstrook is de strook waarop deze leidingstreng wordt gelast en klaarligt om in te trekken. Het gaat dan om een leiding met een diameter van ruim een meter (Eemshaven naar Tjuchem) en 0,40 meter (Tjuchem naar Delfzijl). Hier is ruimte voor nodig. Ook dit doen we in goed overleg met de omgeving.

Het uitgangspunt van Waterstofnetwerk Nederland en dus ook van Waterstofnetwerk Groningen is ‘open ontgraving tenzij’. Dat wil zeggen dat de leiding in open ontgraving wordt aangelegd, tenzij de lokale omstandigheden een andere techniek noodzakelijk maken. Een open ontgraving is bij leidingen van grote diameters, zoals voor waterstof, de meest passende aanlegtechniek en brengt veel minder hinder met zich mee voor grondeigenaren dan een gestuurde boring. Zie ook het antwoord op vraag 21. De zorgen om het optreden van verzilting zijn bij ons bekend. Hynetwork doet onderzoek hiernaar in delen van het gebied (zie ook vraag 19). Het uitgangspunt van dit onderzoek is inzicht te krijgen in de lokale situatie en indien nodig maatregelen te treffen om het mogelijk optreden van verzilting in de wortelzone van gewassen zo veel mogelijk te voorkomen.

Wij onderzoeken de mogelijkheid van het optreden van verzilting in de wortelzone van gewassen in verschillende delen van het gebied. Daarbij worden de nulsituatie (situatie zonder onze werkzaamheden), de situatie voor en na afloop van de werkzaamheden in kaart gebracht en gemonitord. Samen met de aannemer worden de resultaten beoordeeld en mogelijke mitigerende maatregelen getroffen wanneer hier aanleiding voor is. Bijvoorbeeld door hier rekening mee te houden bij het bepalen van de bemalingsaanpak. De resultaten van het onderzoek worden (op verzoek) met de grondeigenaar gedeeld, maar niet openbaar gepubliceerd.

Het ministerie van Klimaat en Groene Groei heeft Hynetwork de opdracht gegeven het landelijk waterstofnetwerk te realiseren. Het project is van nationaal belang. In de afgelopen jaren – in de planvoorbereidingsfase – hebben wij geprobeerd zo goed mogelijk rekening te houden met de belangen van alle betrokkenen in het gebied, en ook met uw belangen. Samen met de omgeving hebben we gekeken naar mogelijke alternatieve routes voor de leiding. We voeren continu gesprekken met perceeleigenaren om te af te stemmen op welke manier wij zo min mogelijk belemmerend kunnen werken en de bedrijfsvoering zo min mogelijk in de weg zitten. We vinden het heel belangrijk om tot en met de in gebruik name van de leiding persoonlijk bereikbaar te zijn voor iedereen die met de aanleg te maken gaat krijgen.

Voor leidingen met een diameter zoals voor waterstof (bijvoorbeeld 105 cm diameter) is open ontgraving de standaard aanlegtechniek. Dat wil zeggen dat de leiding in open ontgraving wordt aangelegd. Alleen wanneer de lokale omstandigheden dit vragen wordt er gekozen voor een andere uitvoeringsmethode. Denk bijvoorbeeld aan een gestuurde boring of persing bij het kruisen van (water)wegen/dijken of bij beschermde natuur. Het boren van leidingen met grote diameters (in tegenstelling tot relatief kleinere hoogspanningskabels) is aanzienlijk duurder en brengt meer hinder met zich mee dan bij een aanlegmethode met open ontgraving. Wij zoeken altijd naar de technisch en economisch beste aanlegmethode (wat kan en wat is betaalbaar). Hierbij houden we rekening met alle omstandigheden van de locaties.

In de Integrale Effectenanalyse (onderdeel van de besluitvorming van de voorkeursroute) is een agrarische waardenanalyse opgenomen. De onderwerpen die hierin aan de orde komen zijn vastgesteld in samenspraak met LTO Noord. Het rapport is ook met LTO Noord (voor)besproken. Gedurende het project hebben wij regelmatig afstemming met de bestuurder en adviseur van LTO Noord om zo de belangen van de grondeigenaren in het gebied zo goed mogelijk te bespreken en hier rekening mee te houden.

Wij sluiten contracten voor onbepaalde tijd, omdat de leiding wordt aangelegd ten behoeve van een maatschappelijk belang voor de duur zolang het nodig is. Indien in de toekomst blijkt dat deze leiding niet meer nodig is voor dit maatschappelijke belang, dan zal het gevestigde recht automatisch (van rechtswege) eindigen. In de algemene voorwaarden van het contract kunt u hier meer over lezen.

Voor het waterstofnetwerk wordt een (publiekrechtelijke) projectprocedure (conform de Omgevingswet) doorlopen. Het ministerie stelt hiervoor zelf een projectbesluit vast. Daarnaast zijn er verschillende vergunningen nodig om het netwerk te kunnen aanleggen. Tegen zowel het projectbesluit als tegen de vergunningen is het mogelijk om beroep aan te tekenen.

Het landelijk waterstofnetwerk is een project van nationaal belang. Als het niet lukt om tot overeenstemming te komen, dan vraagt Hynetwork de minister van Infrastructuur & Waterstaat een gedoogplicht op te leggen aan de grondeigenaar/-gebruiker met wie wij geen overeenstemming hebben bereikt. De grondeigenaar/-gebruiker zal op grond van de door de minister opgelegde gedoogplicht de aanleg en de instandhouding van de waterstofleiding moeten toestaan.

Hynetwork conformeert zich aan de door Netbeheer Nederland vastgestelde vergoedingen-systematiek. Dit betekent dat als op minnelijke (vrijwillige) wijze een overeenkomst tot vestiging opstalrecht tot stand komt, Hynetwork een afsluitvergoeding en een eventuele efficiency premie en meewerkvergoeding betaalt. De vergoedingensystematiek maakt onderscheid tussen de grondeigenaar, erfpachter en gebruiker en past de bijbehorende vergoeding daarop aan. Zie voor meer informatie over de meewerkvergoeding de folder van Netbeheer Nederland.

Hynetwork sluit aan bij de vergoedingensystematiek van Netbeheer Nederland. De vergoedingen worden vastgesteld bij de start van de acquisitie voor het afsluiten van een zakelijk recht overeenkomst. De bedragen in het aanbod zijn leidend, met uitzondering van eventuele schade. Bij schades wordt het bedrag bepaald door het jaar waarin de schade wordt geleden.

In de Omgevingswet is een jaarlijkse gebruiksvergoeding opgenomen voor aan te leggen ‘commerciële netwerken’. Per 1 januari 2026 zal het landelijk waterstofnetwerk, net als alle andere nutsvoorzieningen, zijn uitgesloten van deze wettelijke gebruiksvergoeding. Vanaf die datum hoeft Hynetwork die vergoeding dus niet meer te betalen en wordt een eenmalige meewerkvergoeding aangeboden, zoals gebruikelijk in de branche.

Voordat Hynetwork start met de werkzaamheden is de akte ‘vestiging opstalrecht’ gepasseerd bij de notaris en zijn de bijbehorende vergoedingen rechtstreeks aan u overgemaakt. Na afronding van de werkzaamheden beoordeelt de adviseur Grondzaken of de reeds betaalde vergoedingen voldoende zijn of dat een nabetaling vereist is. De eventueel geleden schade wordt op dat moment ook opgenomen.

De zakelijk recht overeenkomst en bijbehorende algemene voorwaarden worden bij u aan de keukentafel getekend en inclusief kadastraal uittreksel, kopie legitimatiebewijs en eventuele uittreksel KvK naar de notaris gestuurd. Het uitgangspunt is dat u niet naar de notaris hoeft te gaan, maar dat de akte passeert bij volmacht. Voor een juiste administratieve verwerking worden daarnaast een legalisatieformulier, cliëntverklaring, btw-verklaring en vergoedingenformulier getekend.

Grondeigenaren en -gebruikers worden volledig schadeloosgesteld. Wij maken afspraken over het gebruik van gronden rondom de leiding met de betrokken grondeigenaar en sluiten hiervoor een overeenkomst af. Bij het optreden van schade tijdens onze werkzaamheden kunt u direct contact opnemen met de adviseur Grondzaken van Hynetwork. Ook eventuele gewasschades tijdens de aanleg van de waterstofleiding worden door Hynetwork volledig vergoed. De eerste twee jaar nadat de leiding is aangelegd, zal Hynetwork zelf de gewasschade inventariseren en vergoeden. Daarna kan de grondgebruiker via het Omgevingsloket van Gasunie eventuele schade melden.

Hynetwork vergoedt de werkelijke schade. Bij teelten die niet op de tarievenlijst van Netbeheer Nederland/VEWIN/LTO staan, kan Hynetwork een externe deskundige inschakelen voor het vaststellen van de schade. In sommige gevallen kan hiervoor ook de KWIN (kwantitatieve informatie) geraadpleegd worden en dan is de administratie van de grondeigenaar voldoende.

Voor de start van de werkzaamheden gaan we voor de woningen en opstallen die in de beïnvloeding van de bemaling vallen een bouwkundige 0-situatie vastleggen. Wij doen dit ook als er trillingen kunnen plaatsvinden door bijvoorbeeld het plaatsen van damwanden of het uitvoeren van werkzaamheden dichtbij woningen. Dit gebeurt door een externe partij, die alle zichtbare gebreken zowel binnen als buiten in een rapport vastlegt. Als er aantoonbare schade optreedt door onze werkzaamheden, wordt deze door ons vergoed.

De gemiddelde minimale dekking boven de leiding is 1,6 meter. Bij de uitvoering wordt de leiding in de sleuf gelegd en ingemeten. Indien deze niet op de juiste diepte ligt, dan moet de aannemer dit aanpassen voordat de sleuf wordt aangevuld. Er kan dan tot maximaal 1,1 meter gedraineerd worden.

Wij maken vooraf een drainagerapport. In dat rapport staat omschreven waar en welke drainage nu in het perceel ligt, welke maatregelen de aannemer moet nemen voor de aanleg van de leiding en wat de aannemer moet doen na de leidingaanleg (bijvoorbeeld permanent herstellen of eerst tijdelijk herstellen door middel van werkstrookdrainage). Ook geeft het rapport aan wat gedaan moet worden na het aanzakken van de grondlagen, ook na enkele jaren. Wanneer het bouwplan van het perceel bekend is, bepalen we in samenspraak met de grondeigenaar de definitieve drainage.

De grondeigenaar/-gebruiker moet de werkstrook uit gebruik geven in de Gecombineerde Opgave, door middel van de gewascode 3801 (Tijdelijk onbeteelde grond i.v.m. publieke werken). De correcte wijze van opgave hangt af van de datum van start van de constructie en wordt verder uitgelegd door de adviseur Grondzaken van Hynetwork.

In overleg met de adviseur Grondzaken van Hynetwork wordt gekeken welke tijdelijke maatregelen getroffen moeten worden door de aannemer, zodat de bedrijfsvoering van de grondeigenaar zoveel mogelijk zonder overlast kan worden voortgezet. Hierbij kan gedacht worden aan een tijdelijke dam, duikers, overpaden en extra rijbanen.

In overleg met de adviseur Grondzaken van Hynetwork wordt gezamenlijk gekeken welke tijdelijke maatregelen de aannemer moet nemen. Dit gaat onder andere over drinkwatervoorzieningen treffen, extra stroompunten of klokken, puntstukken plaatsen etc.

Het is nog onbekend hoelang de werkzaamheden gaan duren en waar zal worden gestart. Een en ander is afhankelijk van de uitvoeringsplanning van de aannemer. Deze wordt onder andere bepaald door de vergunningsvoorwaarden en toestemming om de percelen te betreden.

In de voorbereiding op de uitvoering wordt in opdracht van Hynetwork cultuurtechnisch onderzoek verricht, zodat de opbouw van de grondlagen in kaart wordt gebracht. Voorafgaande aan de werkzaamheden worden de cultuurtechnische rapportages van de gronden gedeeld en grondig doorgesproken met de aannemer. In het contract met deze partij wordt opgenomen dat hij zich moet houden aan deze rapportages. De aannemer graaft bij de uitvoering conform het rapport de a-, b- en c-laag afzonderlijk af en slaat deze apart op. Wanneer de leiding is gelegd, dient de aannemer de lagen op dezelfde manier terug te zetten, zoals in het cultuurtechnisch rapport is aangegeven. Hynetwork vindt het belangrijk dat de aannemer hier zorgvuldig mee omgaat. Daarom is gedurende de werkzaamheden de adviseur Grondzaken en een toezichthouder regelmatig aanwezig om hierop toe te zien.

De afwerking van de percelen wordt uitgevoerd conform de resultaten van het cultuurtechnisch rapport dat voorafgaande aan de werkzaamheden is opgesteld. In grote lijnen betekent dit dat de lagen op dezelfde manier teruggezet worden als dat deze zijn uitgenomen. Voor een beter beeld bij de werkzaamheden verwijzen we graag naar deze animatie.

De werkstrook wordt door middel van een zichtbare afrastering gemarkeerd. Afspraken over eventuele overgangen met machines of vee en de toepassing van het type afrastering worden in overleg met de adviseur Grondzaken van Hynetwork gemaakt en vastgelegd.

De informatie uit het geotechnische onderzoek in combinatie met de aanlegmethode bepalen het risico dat de leiding omhoog komt. Wij houden hiermee rekening door voorzorgsmaatregelen te treffen. Denk hierbij aan het aanbrengen van een forser zanddek of het plaatsen van grondankers. Doordat we de leidingen regelmatig inspecteren, kunnen we monitoren wat er met de leiding gebeurt.

De zakelijk recht overeenkomst geeft Hynetwork het recht om beheer- of onderhoudswerkzaamheden uit te voeren aan de leiding. Hynetwork informeert de grondeigenaar altijd vooraf dat er werkzaamheden gaan plaatsvinden, tenzij er bijvoorbeeld sprake is van een calamiteit. Indien er sprake is van schade, dan stelt Hynetwork uiteraard de grondeigenaar volledig schadeloos.

In het cultuurtechnisch rapport wordt ingegaan op eventuele grondtekorten. In de uitvoering zal met deze grondtekorten rekening worden gehouden door de aannemer. Als er compost gebruikt gaat worden, dan wordt deze aangevoerd op naam van Hynetwork. De gehaltes stikstof en fosfaat zullen niet meetellen in de mestboekhouding op basis van de werkingscoëfficiënt. Een eventuele startgift met kunstmest telt wel mee in de mestboekhouding.