Waterstof in het energiesysteem
Waterstof speelt al decennialang een rol in de Nederlandse industrie. Daarbij is de vraag niet waar waterstof overal kan worden ingezet, maar waar het daadwerkelijk bijdraagt aan een duurzaam, betrouwbaar en betaalbaar energiesysteem. In dit artikel leest u over de verduurzamingsmogelijkheden en de rol die waterstof in Nederland kan spelen.
Waterstofgebruik verduurzamen
Een groot deel van de waterstof die bedrijven nu gebruiken, is grijze waterstof, geproduceerd uit aardgas. Bij dit productieproces komt CO2 vrij, die in veel gevallen wordt uitgestoten.
In Nederland wordt daarom ook gekeken naar manieren om deze uitstoot te beperken zolang aardgas nog wordt gebruikt als grondstof. Een voorbeeld daarvan is het afvangen en opslaan van CO2. In de Rotterdamse haven werken Havenbedrijf Rotterdam, Gasunie en EBN samen aan Porthos, een project voor het transport en de opslag van CO2 onder de Noordzee. De waterstofproductie zelf verandert daarbij niet, maar de vrijgekomen CO2 wordt afgevangen en opgeslagen.
Een andere route is overschakelen op duurzame productie. Waterstof wordt dan gemaakt met elektriciteit en water, zonder fossiele grondstoffen en zonder directe CO2-uitstoot. Deze vorm wordt groene waterstof genoemd.
Specifieke rol voor waterstof in Nederland
De rol van waterstof verschilt per land en per energiesysteem. Nederland heeft specifieke kenmerken die bepalen waar waterstof een noodzakelijke functie vervult. Dat vormt ook de basis voor de ontwikkeling van een waterstofnetwerk.
Opslag van energie voor langere perioden
Het Nederlandse energiesysteem kent grote seizoensverschillen. In de winter is de energievraag hoger dan in de zomer, terwijl de productie van duurzame elektriciteit kan schommelen. Nederland beschikt nauwelijks over grootschalige mogelijkheden voor waterkracht. In een volledig CO2-vrij energiesysteem is daarom energieopslag over langere perioden nodig.
In de gezamenlijke scenario’s van de Nederlandse netbeheerders wordt uitgegaan van een energiesysteem waarin elektriciteit en duurzame gassen elkaar aanvullen. Waterstof kan daarin een rol vervullen als energiedrager voor opslag en flexibiliteit over langere perioden.
Duurzame brandstoffen voor lucht- en scheepvaart
Nederland speelt een belangrijke rol in internationale lucht- en scheepvaart. Voor deze vormen van transport zijn elektrische alternatieven beperkt beschikbaar. Waterstof is hier vooral relevant als grondstof voor duurzame brandstoffen. Andere opties, zoals biogene brandstoffen, bestaan wel, maar zijn mogelijk te schaars om aan de totale vraag te voldoen. Waterstof kan in dat geval dienen als aanvulling.
Grondstof voor de chemische industrie
Nederland heeft een relatief grote en sterk internationaal verbonden chemische industrie. Voor veel chemische processen is een moleculaire grondstof nodig. Waterstof kan deze rol vervullen bij de productie van chemische materialen en producten. Juist door de omvang en verwevenheid van deze sector is waterstof als grondstof in Nederland extra relevant.
Procesenergie in de industrie
Waterstof kan ook worden ingezet als brandstof in industriële processen waarvoor directe elektrificatie beperkt mogelijk is. Dit geldt onder meer voor delen van de staalindustrie en voor processen die zeer hoge temperaturen vereisen, zoals in de glas- en keramische sector. In deze toepassingen is een moleculaire energiedrager nodig, of is de benodigde elektriciteitsinfrastructuur niet tijdig beschikbaar.
